و جوف خربزه پخته باشند . [ بوعلى سينا ] بوعلى سينا مىنويسد كه علاج حكهء يابسه بعد استفراغ اگر احتياج بدان افتد به ادويهء كه در علاج جرب معلوم شده مثل نوشيدن دوغ گاقدش است و مثل استحمام به آب نيم‌گرم و استعمال مالش از روغن‌هاى بارد و خصوصاً چون در آن آب كرفس داخل كنند و علاج جرب يابس و حكهء يابس قريب يكديگر است و از ادويهء لينه در آن خشخاش به سركه سوده است . و ايضاً برگ سوسن و ايضاً صبر به آب كاسنى و ايضاً نشاسته در ادويه داخل كرده مىشود و آب كرفس به سركه و گلاب نيكو است و از ادن قويه قيروطى است كه در آن افيون باشد مالش بدن بدان حكه را ساكن كند و از ادويهء قويه آن است كه از ادويهء اولى تركيب دهند و در آن نوشادر داخل كرده به سركه طلا نمايند و خصوصاً بر خصيه . و ايضاً شب بريان و قطران و اين حكهء باطن و برد فرج را نيز نفع كند بخرقه حمول سازند و پيران در علاج حكه كه ايشان را عارض شود به طلاى دردى شراب به اندك شبت رطب انتفاع يابند . و اما استحمامات براى حكه و جرب مثل آب درياى شور گرم كرده يا آب سبوس يا طبيخ قثاء الحمار است . و اما غذا براى صاحبان جرب و حكه آنچه ترطيب نمايد و خون نيك پيدا كند از اغذيه مائل ببرودت و رطوبت و لحوم معتدل و اصحاب حكهء قشيفد را لابدست از استعمال روغن‌هاى نرم در متناولات مثل روغن بادام و كنجد و مانند آن . [ مجوسى ] مجوسى گويد كه حكه عارض مىشود از خلط شور كه آن را خون رقيق آميزد و از خلط صفراوى لذاع پس هرگاه عارض شود بايد كه استعمال فصد و شرب ماء الفواكه مقوى تبريد نمايند و از البان و كواميخ و ماهى شور و اشياى مالحه و حريفه پرهيز كنند و بر بدن آب سبوس گندم و آبى كه در آن پوست درخت انگور پخته باشند بريزند و افراط استحمام به آب شور نمايند و در حمام آب مطبوخ پوست گرم و چقندر هر دو كوفته و حلبه و سبوس بر بدن نطول كنند . و چون سركه گرم كرده به روغن گل بر بدن طلا نمايند و همچنين آب مطبوخ قثاء الحمار و مالش بدن به اندك آرد ترمس و باقلا و مغز تخم خربزه باريك سوده به روغن گل نافع باشد . و اگر حكه از خلط غليظ بود و مدت او دراز گردد در حمام به آب كرفس و سركه و روغن گل و اندك به ورق مالش بدن نمايند كه تسكين آن كند و يا بگيرند به ورق و افيون و باريك سائيده به روغن گل و موم گداخته آميخته در شب بر بدن بمالند و صبح در حمام داخل كنند كه تسكين آن و تطفيهء حرارت آن كند و بميعهء سائله و روغن گل چون در حمام طلا نمايند نفع بخشد . و اگر به بول طفل نابالغ بر بدن طلا كنند بدان انتفاع يابند و استحمام به آب بحر نافع حكه است و اين دوا نافع حكه بود شياف ماميثا يك جزو به ورق نيم جزو قسط تلخ سدس جزو همه را باريك سائيده بسركهء ممزوج به آب به سرشند و در حمام بدان طلا نمايند . و اگر از خلط رقيق باشد به گلاب و سركه و حنا به سركه سرشته و لحم خربزه به روغن گل و آب چقندر طلا كنند و صاحب حكه را بايد كه بر خار بدن درمان نكنند و بر آن صبر نمايد و بايد كه ادامت پاك كردن بدن از چرك و اعتنا بتنظيف آن نمايد و پارچهاى كتان پاك بپوشد و لزوم تدبير مذكور كند كه حكهء زائل گردد باذن الله تعالى . [ ابن الياس ] ابن الياس گويد كه علاج حكه فصد و استفراغ بدن به مطبوخ فواكه يا به مطبوخ هليله است و هر صبح شربت بنفشه و ترنجبين هر واحد ده درم در آب گرم حل كرده بنوشند اگر با آن سرفه باشد و غذا مزوره ماش به مغز بادام و اسفاناخ و كدو تر خورند و يا تمر هندى و شكر سفيد هر واحد درم و يا سكنجبين ساده به گلاب هر يك ده درم بنوشند و يا هر صبح نقوع مشمش سه اوقيه گرفته سقمونيا نيم دانگ در آن حل كرده بياشامند و غذا مزورهء تمر هندى يا زرشك يا آلوى كوهى يا مغز بادام و اسفاناخ و كدو بخورند و دائم استحمام نمايند و در آن به روغن بنفشه و روغن كدو و روغن گل مالش كنند يا تخم خربزه بمالند و يا بگيرند آب چقندر و آب خبازى و بر بدن نطول كنند . و اگر سبب حدوث حكه بلغم بورقى غليظ باشد نقوع صبر و يا مطبوخ هليله مقوى تبريد و صبر بنوشند و در حمام مالش بدن به آب كرفس و روغن گل و روغن بنفشه و سركه به اندكى به ورق كنند و گاهى سبب آن بخارات لطيف بود كه به سوى جلد آيد و آنجا متعفن شود و بوى بدن بدبو گردد و علاجش مالش بدن به آب گرم و روغن بنفشه است و صاحب حكه لباس نرم پاك مثل توزى و كتان بپوشد و بگيرند مغز بادام مقشر و خشخاش مساوى و به سركه سائيده در حمام بر بدن طلا كنند . [ طبرى ] طبرى گويد كه آنچه بمشايخ حادث شود لاعلاج است سوى آن‌كه طريق در معالجهء ايشان اصلاح اغذيه و شرب بيند متوسط در قوت و لزوم دخول حمام و مالش بدن به روغن گل و سركه است و اما در كهول علاج ايشان فصد و استفراغ به مطبوخ افتيمون و لزوم اغذيهء رطبه و نوشيدن ماء الشعير و اصلاح اغذيه حتىالامكان است پس اگر زائل نشود معاودت به استفراغ و فصد و نوشيدن ماء الجبن و شير خر نمايند و امر بمالش حمام به آب بيخ كرفس و سركه و روغن گل و بورهء ارمنى كنند بعده در حمام داخل شوند و عرق آورند و نشف عرق بپارچه نمايند پس مالش به دواى مذكور كنند و در خانه متوسط تا ساعت زمانى بنشينند پس اگر عرق مرتبهء دوم آيد در يك روز به شود . و اگر عرق نكند بر بدن اشنان انداخته بمالند بعده بسبوس ميده و آرد باقلا بمالند و در شب اندك روغن گل بر بدن مالند و اما در جوانان و صبيان فصد كنند كسى را كه از ايشان ممكن باشد و استفراغ به اين مطبوخ بگيرند آب شاه‌ترهء مروق يك رطل و بر آن سه درم صبر سقوطرى و ده درم ماميران و پنج درم هليلهء زرد و سه طسوج سقمونياى مشوى كوفته بيخته انداخته بنوشند و از اين سه شربت بنوشند بعده بدان چه مذكور شد از آب كرفس و غيره در روز و به روغن گل در شب مالش نمايند و لزوم پرهيز و اصلاح غذا كنند و كسى كه در مزاج او حدت باشد ماء الشعير و ماء الجبن يا شير خر بنوشانند و در صبيان شرط اذنين و وضع محاجم